Growth factors are special protein molecules that play a vital role in regulating and enhancing the processes of growth, repair, and regeneration of body tissues. Among them, KGF (Keratinocyte Growth Factor) و EGF (Epidermal Growth Factor) به دلیل اثرات گسترده در درمانهای پوستی و پزشکی توجه ویژهای را به خود جلب کردهاند. این مولکولها در بسیاری از فرآیندهای زیستی بدن نقش کلیدی دارند، از جمله در رشد سلولی، بقا، تمایز سلولها، و پاسخهای ایمنی. این مقاله با هدف بررسی جامع این دو فاکتور رشد، به تشریح عملکرد، کاربردهای بالینی، و جدیدترین یافتههای علمی مرتبط با آنها میپردازد.
1. KGF Growth Factor: Role and Applications
KGF یا فاکتور رشد کراتینوسیت، عضوی از خانواده فاکتورهای رشد فیبروبلاست (FGFs) است که به طور اختصاصی بر سلولهای اپیدرمی و کراتینوسیتها اثر میگذارد. KGF مخفف Keratinocyte Growth Factor است. این فاکتور عضوی از خانواده فاکتورهای رشد فیبروبلاست (Fibroblast Growth Factors یا FGF) محسوب میشود. بهطور اختصاصی بر رشد و تکثیر کراتینوسیتها اثر میگذارد. کراتینوسیتها سلولهای اصلی لایه سطحی پوست (اپیدرم) هستند.
KGF main function
- تحریک رشد و تکثیر کراتینوسیتها (سلولهای اصلی اپیدرم): این فاکتور مستقیماً باعث افزایش سرعت تقسیم سلولی در اپیدرم میشود.در بازسازی سریع لایههای سطحی پوست نقش اساسی دارد.
- تسریع در بهبود زخمها و سوختگیهای پوستی: KGF با تحریک سنتز پروتئینها و تقویت عملکرد سلولی، فرآیند ترمیم زخم را کوتاهتر میکند همچنین میتواند از ایجاد عفونت در محل زخم جلوگیری نماید.
- افزایش مقاومت و بازسازی بافتهای آسیبدیده: با بهبود ساختار سلولی، مقاومت پوست در برابر آسیبهای فیزیکی و شیمیایی بیشتر میشود.
- تقویت سد پوستی در برابر عوامل محیطی: سد دفاعی پوست در برابر آلودگیها، باکتریها، و مواد آلرژیزا بهواسطه KGF تقویت میشود.
Clinical applications of KGF
- درمان زخمهای مزمن نظیر زخمهای دیابتی: زخمهای دیابتی بهسختی بهبود مییابند، اما با استفاده از KGF، روند ترمیم تسریع میشود.
- بهبود عوارض پوستی ناشی از شیمیدرمانی یا پرتودرمانی: بیماران سرطانی اغلب با عوارض پوستی مواجه میشوند که با محصولات حاوی KGF قابل درمان است.
- استفاده در ترکیبات مراقبتی برای بازسازی پوست و جلوگیری از پیری زودرس: کرمها و سرمهای ضدپیری حاوی KGF میتوانند به بازسازی پوست کمک کنند.جلوگیری از پیری زودرس و حفظ طراوت پوست.
در دنیای پرشتاب علوم زیستی، گاهی یک مولکول میتواند نقش کلیدی درمانی ایفا کند؛ KGF (Keratinocyte Growth Factor) یکی از همین مولکولهاست. آنچه روزگاری صرفاً بهعنوان یک عامل رشد اپیتلیالی شناخته میشد، امروز در پرتو پژوهشهای جدید درباره KGF، به کانون توجه محققان برجسته علوم پزشکی و دارویی بدل شده است. پژوهشهایی که نهتنها ابعاد زیستی این فاکتور را با دقتی بیسابقه بررسی کردهاند، بلکه پتانسیلهای بالقوه آن را در درمان بیماریهای مزمن، بازسازی بافت، و حتی مهار آسیبهای ناشی از شیمیدرمانی به اثبات رساندهاند.
با نگاهی ژرفتر به نتایج مطالعات اخیر، روشن میشود که KGF تنها یک عامل رشد ساده نیست؛ بلکه چندکارکردی است. تأثیر آن بر روی تمایز و تکثیر سلولهای اپیتلیال، ایجاد microenvironment مناسب برای ترمیم زخم، و تنظیم سیگنالهای پیچیده مولکولی، آن را به یک عنصر بنیادین در بستر درمانهای نوین بدل کرده است. پژوهشگران اکنون در حال بررسی تأثیرات KGF در بیماریهایی نظیر کولیت اولسراتیو، سندروم شوک پرتویی، و حتی برخی از انواع سرطان هستند، جایی که این عامل میتواند مانع از تحلیل رفتن مخاطهای حیاتی شود.
افزون بر این، پیشرفتهای اخیر در فناوری نانو و مهندسی بافت، امکان استفاده هدفمندتر و مؤثرتر از KGF را فراهم کردهاند. فرمهای نوترکیب این فاکتور رشد، با استفاده از نانوحاملها، میتوانند به شکل موضعی و کنترلشده در محل آسیب دیده آزاد شوند. این نوآوریها نویدبخش انقلابی در روندهای درمانیاند، جایی که عوارض جانبی کاهش مییابند و اثرگذاری دارو بهصورت قابل توجهی افزایش مییابد.
افقهای آینده نشان میدهند که استفاده از KGF نهتنها به درمان بیماریها محدود نخواهد بود، بلکه ممکن است در حوزههای پیشگیری، ارتقاء کیفیت زندگی، و حتی زیستپزشکی زیبایی نیز ایفای نقش کند. برای متخصصان، پژوهشگران، و دانشپژوهان این حوزه، زمان آن فرارسیده است که توجه جدیتری به نتایج این پژوهشها داشته باشند و از دریچهای نو به پتانسیلهای نهفته KGF بنگرند.
خوانندهای که به دنبال درک عمیقتری از تحولات علمی است، اکنون در جایگاهی قرار دارد که با شناخت یافتههای جدید درباره KGF، نهتنها دانش خود را گسترش دهد، بلکه مسیرهای نوینی را برای پژوهش، توسعه دارو، و حتی ارائه راهکارهای کلینیکی مؤثرتر در پیش گیرد. اکنون وقت آن است که این دانش را جدی بگیریم، آن را مطالعه کنیم، و در مسیر پیشرفت علم و درمان، از آن بهره گیریم.
Recent research has shown that KGF can prevent cell damage and delay aging processes by reducing oxidative stress on the skin surface. KGF has also been used in tissue engineering and the treatment of skin diseases such as psoriasis.
2. EGF Growth Factor: Function and Properties
در جهان پیچیده و در عین حال شگفتانگیز زیستپزشکی، معدود مولکولهایی وجود دارند که بتوانند همچون EGF (Epidermal Growth Factor) نقشی بنیادین در بازسازی، ترمیم و ارتقاء عملکرد سلولی ایفا کنند. EGF، بهعنوان یکی از شناختهشدهترین فاکتورهای رشد اپیدرمال، سالهاست که در متن مطالعات پزشکی و زیستمولکولی درخشیده و اکنون بیش از هر زمان دیگر، مورد توجه دانشمندان، داروسازان و متخصصان مراقبتهای پیشرفته پوستی قرار گرفته است. در عصری که نوسازی سلولی و تسریع روندهای ترمیم بافتی از بالاترین اولویتها محسوب میشوند، شناخت عمیقتر این فاکتور، ضرورتی انکارناپذیر است.
نقطهی قوت بیبدیل EGF در تأثیرگذاری مستقیم و بیواسطه بر گیرندههای سطح سلول نهفته است؛ گیرندههایی که با فعالسازی آبشارهای پیچیده سیگنالدهی، فرآیندهایی همچون تقسیم سلولی، مهاجرت فیبروبلاستها، تحریک کلاژنسازی و حتی بازسازی لایههای آسیبدیده پوست را تسریع میبخشند. نتایج تحقیقات بالینی، از موفقیت چشمگیر EGF در درمان زخمهای مزمن دیابتی، سوختگیهای درجه دو، و عوارض پوستی ناشی از پرتودرمانی حکایت دارد. این فاکتور، نه تنها بر بستر فیزیولوژیک پوست اثرگذار است، بلکه در حوزههایی چون درمان سرطان، بهبود آسیبهای قرنیه، و تحریک رشد مخاط گوارشی نیز جایگاهی معتبر یافته است.
پیشرفتهای فناورانه در زمینه نانوکپسولهسازی و فرمولهسازی پیشرفته، مسیر بهرهبرداری هدفمندتر از EGF را هموار ساختهاند. امروزه محصولات مبتنی بر EGF با دوزهای تنظیمشده و قابلیت نفوذ بالا، در صنایع آرایشی-درمانی و پزشکی ترمیمی جایگاهی بیرقیب دارند. این نوآوریها، افقهایی نو برای بهبود ظاهر پوست، کاهش علائم پیری، و بازگرداندن طراوت بیولوژیک به بافتهای فرسوده گشودهاند. از این رو، حضور EGF در فرمولاسیونهای درمانی به مثابه تجسم آیندهی پزشکی بازسازیمحور تلقی میشود.
این فاکتور، به دلیل ماهیت شبههورمونی و خاصیت اتولوگ بودن در بسیاری از موجودات زنده، نه تنها با بدن انسان سازگار است، بلکه بهعنوان یکی از کمعارضهترین عوامل درمانی شناخته میشود. در مقایسه با روشهای تهاجمی یا داروهای شیمیایی با عوارض گسترده، EGF راهحلی ایمن، زیستسازگار، و بلندمدت ارائه میدهد؛ راهحلی که هم از منظر درمان و هم از منظر پیشگیری، قابل تأمل و سرمایهگذاری است.
وقت آن رسیده است که پژوهشگران، متخصصان بالینی، و حتی سیاستگذاران حوزه سلامت، نگاه راهبردیتری به پتانسیلهای فراگیر EGF بیفکنند. با بهرهگیری هوشمندانه از این مولکول حیاتی، میتوان نه تنها مرزهای درمان را گسترش داد، بلکه کیفیت زندگی میلیونها بیمار را بهبود بخشید. اکنون زمان آن فرا رسیده که از دانش بهدستآمده، پلی به سوی درمانهای هوشمند و آیندهنگر بسازیم.EGF or Epidermal growth factor, as one of the first growth factors identified, plays a key role in cell proliferation and differentiation.
The main function of EGF
- تسریع در تقسیم سلولی و بازسازی بافتها:EGF با اتصال به گیرندههای خاص در سطح سلول، سیگنالهایی برای آغاز تقسیم و بازسازی ارسال میکند.
- تحریک تولید کلاژن و الاستین در پوست: این دو ماده اصلیترین اجزای ساختاری پوست هستند. افزایش کلاژن موجب بهبود استحکام پوست و کاهش چین و چروک میشود.
- بهبود زخمها با افزایش تولید سلولهای جدید: EGF با افزایش تولید سلولهای جدید اپیدرمی، سرعت ترمیم زخمها را بالا میبرد.
Clinical applications of EGF
فاکتور رشد اپیدرمال یا EGF یکی از مولکولهای کلیدی در فرایند بازسازی و ترمیم پوست است که در حوزه پزشکی و زیبایی کاربردهای متعددی دارد. این فاکتور به دلیل توانایی بالای خود در تحریک تقسیم و رشد سلولی، نقش مهمی در بهبود زخمها و سوختگیها ایفا میکند. استفاده موضعی از EGF میتواند سرعت ترمیم پوست آسیبدیده را به طور قابل توجهی افزایش دهد و جای زخمها را کاهش دهد.
علاوه بر این، EGF در درمان آسیبهای ناشی از اشعه ماوراءبنفش خورشید موثر است و میتواند به بازسازی سلولهای آسیبدیده کمک کند، که این ویژگی آن را به یک گزینه محبوب در محصولات ضدپیری تبدیل کرده است. محصولات حاوی EGF با افزایش تولید کلاژن و الاستین، به حفظ جوانی و کشسانی پوست کمک میکنند و علائم چینوچروک را کاهش میدهند.
همچنین در زمینه درمان زخمهای سختالتیام، از جمله زخمهای مزمن و ناشی از بیماریهای مختلف، فرمولاسیونهای حاوی EGF مورد استفاده قرار میگیرند. تحقیقات جدید نیز نشان دادهاند که EGF میتواند در درمان سرطانهای پوستی به عنوان مکمل داروهای ضدسرطان نقش مهمی ایفا کند. در ادامه این مقاله به بررسی دقیقتر کاربردهای بالینی EGF، تاثیرات آن در حوزههای مختلف درمانی و جدیدترین دستاوردهای علمی مرتبط با آن میپردازیم.
1. درمان زخمهای مزمن و حاد: EGF با تحریک تکثیر سلولهای اپیتلیال و افزایش آنژیوژنز، روند ترمیم زخم را تسریع میکند. این عملکرد باعث تسهیل در ترمیم زخمهای دیابتی، جراحی و بریدگیهای عمقی میشود.
2. بهبود سوختگیها: در سوختگیهای سطحی و نیمهعمیق، استفاده موضعی از EGF موجب تسریع بازسازی بافت، کاهش اسکار و بهبود کامل لایههای اپیدرمی میشود. این فرآیند، مدت بستری و درد بیمار را کاهش میدهد.
3. ترمیم جای زخم و اسکار: EGF با تنظیم فاکتورهای رشد بافتی، تولید کلاژن را متعادل کرده و از تشکیل اسکارهای برجسته و دائمی جلوگیری میکند. در نتیجه ظاهر پوست طبیعیتر و یکنواختتر میگردد.
4. کاهش چینوچروک و خطوط ریز: در محصولات ضدپیری، EGF با تحریک سنتز کلاژن، انعطافپذیری پوست را افزایش میدهد. این عمل موجب کاهش محسوس خطوط ریز، بازگشت درخشندگی و جوانی به پوست میشود.
5. ترمیم پوست آسیبدیده از نور خورشید: EGF به ترمیم آسیبهای ناشی از اشعه UV کمک میکند. این فاکتور با بازسازی لایههای اپیدرمی و حذف سلولهای آسیبدیده، علائم پیری نوری را کاهش میدهد و رنگ پوست را یکدستتر میکند.
6. تسریع ترمیم قرنیه در آسیبهای چشمی: در قطرههای چشمی، EGF موجب بازسازی سریعتر اپیتلیوم قرنیه شده و در درمان زخمهای سطحی چشم و پس از جراحیهای چشمی بسیار مؤثر است.
7. درمان مکمل در بیماریهای گوارشی: در بیماران مبتلا به کولیت اولسراتیو و سایر التهابات مزمن روده، EGF به بازسازی سلولهای مخاطی آسیبدیده کمک کرده و شدت علائم التهابی را کاهش میدهد.
8. تقویت رشد مو و درمان ریزش مو: EGF با تحریک فولیکولهای مو و افزایش خونرسانی به پوست سر، در ترکیب با روشهایی مانند مزوتراپی یا PRP، باعث تقویت رشد مو و کاهش ریزش میشود.
9. کمک به ترمیم بافت پس از لیزر یا پیلینگ: پس از روشهای تهاجمی مانند لیزر یا پیلینگ شیمیایی، استفاده از EGF موجب کاهش التهاب، تسریع بازسازی پوست و جلوگیری از عوارض جانبی مانند خشکی یا قرمزی بیش از حد میگردد.
10. استفاده در جراحی پلاستیک و ترمیمی: در فرآیندهای جراحی زیبایی، EGF بهعنوان مکملی مؤثر برای بهبود سریعتر زخمها و جلوگیری از اسکار استفاده میشود، که به کیفیت نهایی نتایج جراحی کمک شایانی مینماید.
The latest advances in EGF research
EGF has been shown to be of interest in the treatment of skin cancers. The molecule could help improve the effectiveness of anticancer drugs and reduce side effects of treatments. Additionally, pharmaceutical formulations containing EGF have been successful in clinical trials for the management of difficult-to-heal wounds.

3. Differences and complementarity between KGF and EGF
- Cellular function: KGF بیشتر بر کراتینوسیتها و سلولهای اپیدرمال تمرکز دارد، در حالی که EGF بر تمام سلولهای پوست و بافتهای همبند اثر میگذارد.فاکتور رشد KGF (Keratinocyte Growth Factor) به طور اختصاصی روی کراتینوسیتها تمرکز دارد، یعنی سلولهای اصلی لایه سطحی پوست که نقش حفاظتی و سد پوستی را ایفا میکنند. این فاکتور رشد، عملکرد خود را عمدتاً از طریق تحریک تکثیر و تمایز کراتینوسیتها انجام میدهد. به عبارت دیگر، KGF به کراتینوسیتها سیگنال میدهد تا سریعتر رشد کنند، تقسیم شوند و به بازسازی سریعتر اپیدرم کمک کنند. یکی از ویژگیهای منحصر به فرد KGF این است که برخلاف بسیاری از فاکتورهای رشد که به سلولهای مختلف پوست و بافتهای همبند اثر میگذارند، فقط به گیرندههای روی کراتینوسیتها متصل میشود. این ویژگی باعث میشود که KGF بسیار تخصصی عمل کند و بیشتر بر بهبود و بازسازی لایههای سطحی و محافظ پوست متمرکز باشد. این امر به خصوص در مواردی که آسیب به لایههای سطحی پوست وارد شده یا در درمان زخمهای مزمن و عمیق که نیاز به بازسازی سریع کراتینوسیتها دارند، اهمیت زیادی پیدا میکند. علاوه بر این، KGF به افزایش تولید پروتئینهای خاصی مانند کراتین و مولکولهای دخیل در سد پوستی کمک میکند. بنابراین، این فاکتور باعث تقویت و بازسازی ساختار حفاظتی پوست میشود و مقاومت آن را در برابر عوامل محیطی افزایش میدهد.
- در مقابل، EGF (Epidermal Growth Factor) یک فاکتور رشد گستردهتر و همهجانبهتر است که بر بسیاری از سلولهای پوست، شامل کراتینوسیتها، فیبروبلاستها (سلولهای بافت همبند)، و سلولهای اندوتلیال تأثیر میگذارد. EGF از طریق اتصال به گیرندههای خاصی به نام EGFR، سیگنالهای زیستی را فعال میکند که باعث تحریک تقسیم سلولی، تمایز و بازسازی در بخشهای مختلف پوست میشود.
- EGF نقش کلیدی در تسریع فرآیندهای بازسازی لایههای سطحی پوست (اپیدرم) و همچنین بافتهای عمقیتر (درم) دارد. این فاکتور رشد باعث افزایش تولید کلاژن و الاستین توسط فیبروبلاستها میشود که مولفههای اصلی پوست برای حفظ استحکام، کشسانی، و جوانی پوست هستند.
- در نتیجه، EGF نه تنها به بازسازی سلولهای اپیدرمال کمک میکند بلکه بهبود کیفیت کلی پوست از نظر ساختار، ظاهر، و خاصیت ارتجاعی را نیز ممکن میسازد. این امر باعث میشود که EGF بهویژه در محصولات ضدپیری، درمان آسیبهای ناشی از نور خورشید، و ترمیم زخمهای سطحی کاربرد فراوان داشته باشد.
- کاربردها: KGF عمدتاً برای بهبود زخمهای عمیق و مزمن استفاده میشود، در حالی که EGF در بازسازی سطحی و بهبود ظاهر پوست نقش برجستهتری دارد.KGF بیشتر برای درمان زخمهای عمیق و مزمن مانند زخمهای دیابتی و سوختگیهای شدید مورد استفاده قرار میگیرد، زیرا مستقیماً روی کراتینوسیتها اثر گذاشته و موجب بازسازی سریع اپیدرم میشود. این موضوع باعث میشود که پوست آسیبدیده سریعتر به حالت طبیعی بازگردد و از بروز عفونت جلوگیری شود.
- EGF بیشتر در بازسازیهای سطحی پوست و بهبود ظاهری آن، مانند کاهش چینوچروکها، ترمیم جای زخمهای سطحی، و درمان آسیبهای ناشی از اشعه UV کاربرد دارد. این فاکتور با تحریک تولید کلاژن و الاستین، کیفیت ساختار پوست را بهبود میبخشد و در محصولات ضدپیری بسیار موثر است.
زمانی که KGF و EGF با هم ترکیب شوند، میتوانند پوشش کاملی از نیازهای ترمیمی و بازسازی پوست را فراهم کنند؛ KGF بیشتر در بهبود و بازسازی لایههای سطحی پوست تمرکز دارد، در حالی که EGF با تقویت فیبروبلاستها و افزایش کلاژنسازی به بهبود ساختار درم و جوانسازی پوست کمک میکند. این همکاری دو جانبه موجب افزایش اثربخشی درمانهای پوستی میشود و نتیجه نهایی را به شکل قابل توجهی بهبود میبخشد.
4. کاربردهای ترکیبی KGF و EGF در پزشکی و زیبایی
درک علمی امروزی از عملکرد این فاکتورها نشان داده است که ترکیب KGF و EGF میتواند نتایجی بهمراتب فراتر از استفاده تکی هر یک از آنها ارائه دهد. این ترکیب با تأثیر بر چندین مسیر زیستی به صورت همزمان، باعث تقویت بازسازی سلولی، ترمیم سریعتر بافتها، و ارتقاء سلامت پوست میشود. ترکیب این دو فاکتور رشد میتواند در موارد زیر نتایج بینظیری ارائه دهد:
- تسریع روند بازسازی زخمها: EGF با تحریک تقسیم سلولی باعث تولید سریع سلولهای جدید میشود. KGF بهطور اختصاصی، رشد و تکثیر کراتینوسیتها را تقویت میکند.
- کاهش اسکار و جای زخم: این فاکتورها با تنظیم تولید کلاژن و جلوگیری از التهاب، احتمال تشکیل اسکارهای ضخیم یا هایپرتروفیک را کاهش میدهند.
- بهبود کیفیت پوست و کاهش علائم پیری: تولید کلاژن و الاستین بیشتر، به سفتی، نرمی و یکنواختی پوست کمک میکند. ترکیب این فاکتورها موجب افزایش ضخامت اپیدرم و کاهش خطوط ریز و چروکها میشود.
- درمان بیماریهای پوستی نظیر اگزما و درماتیت: KGF در بهبود عملکرد سد پوستی و بازسازی سلولهای آسیبدیده مؤثر است.EGF با خاصیت ضدالتهابی و ترمیمی، پاسخهای ایمنی مزمن را تعدیل میکند.در کنار هم، این ترکیب میتواند به عنوان درمان حمایتی در بیماریهای التهابی پوست عمل کند.
Conclusion
KGF و EGF، به عنوان دو فاکتور رشد کلیدی، در حوزه پزشکی و زیبایی کاربردهای گستردهای دارند. تحقیقات در این زمینه همچنان ادامه دارد و افقهای جدیدی برای استفاده از این فاکتورها در درمان بیماریها و بهبود کیفیت زندگی بیماران فراهم میشود.استفاده از فاکتورهای رشد نظیر KGF و EGF در زمینه پزشکی و زیباییشناسی تحولی عظیم ایجاد کرده است. این مولکولهای قدرتمند میتوانند به شکل چشمگیری روند بهبود زخم، بازسازی بافت، و کاهش علائم پیری را بهبود دهند. مطالعات جدید همچنان در حال کشف کاربردهای گستردهتری برای این فاکتورها هستند، که نوید آیندهای روشن در درمان بیماریهای پوستی و بهبود کیفیت زندگی بیماران را میدهند.
معرفی محصول برنامین: ترکیب قدرتمند سیلورسولفادیازین و EGF برای ترمیم پوست
محصول Bornamin یکی از راهکارهای نوین در درمان زخمها و سوختگیهای پوستی است که ترکیبی منحصربهفرد از سیلورسولفادیازین و فاکتور رشد اپیدرمال (EGF) را در اختیار بیماران قرار میدهد. این ترکیب به طور همزمان نقش ضدعفونیکننده قوی و ترمیمکننده را ایفا میکند و باعث بهبود سریعتر و ایمنتر پوست آسیبدیده میشود.
سیلورسولفادیازین، یک عامل ضدباکتری قوی است که به طور گستردهای در درمان سوختگیها و زخمهای عفونی استفاده میشود. این ماده با جلوگیری از رشد باکتریها و کنترل عفونت، از گسترش عفونت در محل زخم جلوگیری میکند و محیطی سالم برای ترمیم پوست فراهم میآورد.
در کنار آن، EGF با تحریک تقسیم و تکثیر سلولهای اپیدرمال، فرآیند بازسازی پوست را تسریع میکند. این فاکتور رشد به افزایش تولید کلاژن و الاستین کمک کرده و باعث بهبود کیفیت پوست، کاهش جای زخم و تسریع روند بهبودی میشود.
ترکیب این دو ماده در محصول پماد برنامین، اثربخشی درمان را به شکل قابل توجهی افزایش میدهد. این محصول به ویژه در درمان سوختگیهای درجه دوم و سوم، زخمهای مزمن، و مواردی که نیاز به کنترل عفونت و ترمیم سریع وجود دارد، بسیار موثر است. همچنین استفاده از برنامین میتواند از بروز عوارض جانبی ناشی از عفونت جلوگیری کند و فرآیند بازسازی پوست را بهبود بخشد.
دانلود فایل PDF